Cilët emra dokumentohen vërtet si ilirë?
Për Agronin dhe Teutën, tekstet antike përmendin persona konkretë. Për Bardhylin, trajta e dokumentuar në antikitet është Bardylis; lidhja me trajtën e sotme sqarohet veçmas. Kjo dëshmi ndryshon nga një listë e sotme që vendos vetëm etiketën «ilir». Për përzgjedhjen tuaj ka rëndësi: çfarë dokumenton saktësisht burimi — një person, një fjalë apo një formim të mëvonshëm emri?
Një emër historik nuk ka gjithmonë përkthim të sigurt
Teuta ishte sundimtare. Vetëm roli i saj nuk e përkthen emrin si «mbretëreshë». Agroni shpjegohet në mënyra të ndryshme në burimet e emrave. Për Bardhylin, «yll i bardhë» është një shpjegim popullor që teksti antik nuk e konfirmon. Nëse ju intereson veçanërisht një kuptim i qartë, emra nga fjalë të kuptueshme shqipe si Drita, Burim ose Shpresa e plotësojnë më mirë këtë kriter.
Ardian, Dardan dhe Ilir: lidhje me emra popullsish
Këta emra shqiptarë lidhen me emërtime historike popullsish. Nga kjo nuk rrjedh se një person antik mbante pikërisht këtë emër të sotëm. Prandaj këtë grup e paraqesim veçmas nga lidhjet me persona antikë. Edhe një shpjegim i mundshëm i emrit të popullsisë nuk është automatikisht kuptimi i sigurt i emrit të sotëm. Dardana është trajta femërore e Dardanit.
Formim shqip dhe dëshmi antike nuk janë e njëjta gjë
Arditi bashkon ar dhe ditë; Luljeta bashkon lule dhe jetë. Këta emra kanë formim të shpjegueshëm në shqip, edhe pa dëshmi për një person antik. Fjalori shpjegon fjalët bazë, por jo vitin kur emri është vënë për herë të parë. «Fjalë shqipe» këtu përshkruan lidhjen brenda shqipes; nuk pretendon histori vetëm shqiptare për secilën rrënjë fjale.
Si ta bëni përzgjedhjen tuaj
Vendosni fillimisht nëse vlerësoni më shumë kuptimin e fjalës apo lidhjen historike. Pastaj filtroni sipas gjatësisë dhe shkrimit. «Pa ë dhe ç» do të thotë vetëm se këto karaktere mungojnë — jo se shqiptimi në gjermanisht është automatikisht i qartë. Ruani dy ose tre emra të parapëlqyer dhe krahasojini me mbiemrin tuaj. Lista ju paraqet krah për krah kuptimin, prejardhjen dhe shkrimin.